MMA ở Việt Nam và LION Championship: giải võ tổng hợp chuyên nghiệp

MMA ở Việt Nam đi từ những lớp tập nhỏ và các trận tự phát sang thi đấu chuyên nghiệp có cấp phép trong những năm đầu thập niên 2020, mà LION Championship là giải đấu MMA chuyên nghiệp trong nước được biết đến rộng rãi nhất. Giải tổ chức định kỳ ở các thành phố lớn, đấu trong lồng, theo khung luật MMA quốc tế, với võ sĩ chủ yếu xuất thân từ Vovinam, võ cổ truyền, boxing, Muay Thai và vật. Trước đó, những cái tên Việt quen thuộc với giới MMA thế giới chủ yếu là võ sĩ gốc Việt ở nước ngoài.

Nền võ có sẵn

Việt Nam không bắt đầu MMA từ con số không. Nhiều môn đối kháng đã có hệ thống thi đấu trong nước từ lâu:

• Vovinam: có thi đấu đối kháng, đòn chân và các đòn kẹp, quật mà người làm MMA đánh giá cao.
• Võ cổ truyền: thi đấu đối kháng theo hạng cân, nhiều võ sĩ có nền đòn chân và di chuyển tốt.
• Vật dân tộc và vật tự do: truyền thống hội vật làng lâu đời, cùng đội tuyển vật thi đấu khu vực.
• Judo, sambo, kurash: các môn vật áo có mặt ở Đại hội Thể thao Đông Nam Á và các giải châu lục.
• Boxing, kickboxing, Muay Thai: phát triển mạnh từ thập niên 2010, nhiều phòng tập ở Hà Nội và TP.HCM.

Cái thiếu không phải là võ, mà là một sân chơi chuyên nghiệp ghép các môn ấy lại theo một bộ luật chung, có cấp phép, có bác sĩ, có hợp đồng.

Những gương mặt gốc Việt ở sàn đấu thế giới

Cung Le đáng nhớ thêm vì anh là một trong những võ sĩ đứng đánh nổi bật của MMA đầu thập niên 2000, nổi tiếng với các đòn đá xoay người và quật ngã của tán thủ. Anh cũng đóng phim võ thuật. Với người Việt yêu MMA thời đó, đây là những cái tên đầu tiên để dõi theo, dù họ đều lớn lên và tập luyện ở nước ngoài.

Từ trận tự phát đến thi đấu có cấp phép

Trước khi có giải chính thức, nhiều người trẻ tập MMA ở các phòng tập nhỏ và thi đấu ở những sự kiện bán chính thức hay hoàn toàn tự phát. Rủi ro của những trận ấy là rất thật: không có bác sĩ ngồi sát sàn, không có trọng tài được đào tạo để biết lúc nào dừng, không xét nghiệm, không bảo hiểm. Trong thể thao đối kháng, người bị tổn thương nhiều nhất thường là người thiếu kinh nghiệm nhất.

Bước chuyển quan trọng là khi MMA được cơ quan quản lý thể thao chấp nhận như một môn thi đấu, có tổ chức liên đoàn và giải được cấp phép. Từ đó, sự kiện MMA phải có đủ những thứ một trận chuyên nghiệp cần: hạng cân, cân chính thức, khám sức khoẻ trước và sau trận, đội ngũ y tế, trọng tài và giám khảo.

LION Championship là gì

LION Championship là giải MMA chuyên nghiệp tổ chức tại Việt Nam, ra mắt trong những năm đầu thập niên 2020 và tổ chức nhiều sự kiện mỗi năm. Một số điểm người xem nên biết:

• Sàn đấu: lồng có lưới bao quanh, giống các giải MMA quốc tế.
• Luật: dựa trên khung luật MMA quốc tế — đấm, đá, gối, cùi chỏ, quật ngã và khoá đều được phép, có danh sách đòn cấm, có hạng cân. Chi tiết từng điều có thể được điều chỉnh theo từng mùa, nên khi cần chính xác hãy đọc luật ban tổ chức công bố.
• Võ sĩ: chủ yếu là võ sĩ Việt Nam, xuất thân từ nhiều môn — đó cũng là cái hay để xem: một võ sĩ Vovinam gặp một võ sĩ boxing, một đô vật gặp một võ sĩ Muay Thai.
• Đai vô địch: giải có các trận tranh đai theo hạng cân, tạo nên mạch câu chuyện qua từng mùa.

Danh sách nhà vô địch, lịch thi đấu và kết quả từng sự kiện thay đổi liên tục; người theo dõi nên tra trực tiếp trên kênh chính thức của giải thay vì dựa vào trí nhớ hay các bài tổng hợp cũ.

Điều gì làm MMA trong nước khác giải lớn

Lối đánh lộ rõ gốc môn

Ở UFC, gần như mọi võ sĩ đều đã ghép đủ các mảng; khó nhận ra ai xuất thân từ đâu. Ở giải trong nước, gốc môn còn rất rõ. Người xem có thể nhìn thế đứng, cách di chuyển và đòn đầu tiên mà đoán được võ sĩ học gì. Những trận như vậy giống UFC thời đầu ở chỗ đặt hai trường phái đối diện nhau — dĩ nhiên với luật chặt hơn rất nhiều.

Mảng vật còn mỏng

Đứng đánh ở Việt Nam có nền khá dày nhờ boxing, Muay Thai, kickboxing, Vovinam và võ cổ truyền. Vật trên lưới và khoá dưới sàn thì mới phát triển gần đây hơn. Vì vậy người xem thường thấy nhiều trận quyết định bằng đứng đánh, và khi một võ sĩ vật giỏi xuất hiện, họ thường tạo khác biệt rất lớn — đúng như lịch sử MMA thế giới từng trải qua.

Con đường ra quốc tế

Một giải chuyên nghiệp trong nước có ý nghĩa với võ sĩ hơn là chỉ có trận đấu. Nó cho họ thành tích được ghi nhận, băng hình thi đấu để các tổ chức nước ngoài xem, và kinh nghiệm cân, ép thời gian, đấu trong lồng. Các tổ chức như ONE Championship hay UFC thường tuyển võ sĩ từ những giải khu vực có thành tích rõ ràng.

Góc nhìn hôm nay: theo dõi MMA Việt Nam thế nào

• Xem giải được cấp phép: đó là nơi có bác sĩ, trọng tài và luật. Không cổ vũ, không chia sẻ những trận tự phát không có các điều kiện ấy.
• Đọc bộ luật của giải: so với Luật thống nhất của Mỹ và luật ONE để hiểu chỗ giống, chỗ khác.
• Theo dõi một hạng cân: chọn một hạng, theo các võ sĩ qua vài sự kiện — câu chuyện tranh đai sẽ dần hiện ra, hay hơn nhiều so với xem lẻ từng trận.
• Đến nhà thi đấu: xem trực tiếp một sự kiện để thấy những thứ truyền hình bỏ qua: góc đài nói gì giữa hiệp, bác sĩ kiểm tra thế nào, trọng tài di chuyển ra sao.
• Tìm hiểu gốc các môn: xem một giải Vovinam hay võ cổ truyền đối kháng giúp hiểu vì sao võ sĩ Việt đứng và đá theo kiểu của mình trong lồng.