Lồng bát giác (Octagon) của UFC có tám cạnh vì đó là hình nằm giữa võ đài vuông và vòng tròn: góc mở 135 độ nên võ sĩ khó bị dồn kẹt như ở góc vuông 90 độ, nhưng vẫn ghép được bằng các tấm lưới phẳng, dựng nhanh và chắc. Lưới bao quanh thay cho dây đài để không ai bị ngã văng ra ngoài khi đang vật. Lồng tiêu chuẩn rộng khoảng 30 feet (9,1 m), lớn hơn hẳn phần lớn võ đài boxing.
Lồng ra đời từ đâu
Khi chuẩn bị UFC 1 năm 1993, nhóm tổ chức gồm Art Davie và Rorion Gracie cần một sàn đấu không giống boxing hay đấu vật chuyên nghiệp. Lý do thực tế là ở các trận vale tudo Brazil và những trận thách đấu trước đó, võ sĩ ôm nhau vật thường lăn qua dây đài, rơi xuống sàn bê tông, trận đấu phải dừng và dựng lại giữa đài liên tục.
Theo lời kể của chính Art Davie trong các cuộc phỏng vấn về sau, nhiều ý tưởng phô trương từng được bàn: một con hào bao quanh sàn, hàng rào điện, thậm chí thả cá sấu. Phần lớn nghe như chuyện kể cho vui về sau, và không có ý tưởng nào trong số đó được làm thật. Cuối cùng nhóm chọn một chiếc lồng lưới thép tám cạnh do nhà thiết kế sân khấu Jason Cusson dựng. Cái tên "The Octagon" từ đó trở thành thương hiệu của UFC.
Vì sao lại là tám cạnh
Góc mở hơn võ đài vuông
Võ đài boxing có bốn góc vuông. Một võ sĩ bị dồn vào góc 90 độ chỉ còn hai lối thoát hẹp, đối thủ đứng trước mặt là chặn được cả hai. Trong hình bát giác đều, mỗi góc trong là 135 độ, gần như một bức tường hơi gấp khúc. Người bị dồn vẫn có thể trượt dọc lưới sang bên, nên khó bị "nhốt" hơn.
Dễ dựng hơn hình tròn
Hình tròn thì không có góc nào, nhưng cần lưới và khung uốn cong, nặng và khó tháo lắp hơn. Tám tấm phẳng có khung thép, nối ở tám trụ có đệm, là phương án vừa đỡ kẹt góc vừa vận chuyển được từ thành phố này sang thành phố khác. Đây là cách giải thích được nhắc nhiều nhất; bản thân UFC cũng nhấn mạnh yếu tố an toàn và không gian di chuyển.
Một hình dễ nhận ra
Còn một lý do ít được nói thẳng: tám cạnh trông lạ mắt. Nhìn một khung hình trên truyền hình là biết đang xem UFC chứ không phải boxing. Về sau, khi UFC đăng ký bảo hộ tên gọi "Octagon", các giải khác phải chọn hình khác — sáu cạnh, tròn — hoặc tên gọi khác như "the Cage", "the Circle".
Kích thước và cấu tạo
| Sàn đấu | Chiều ngang | Diện tích sàn (ước tính) |
|---|---|---|
| Lồng UFC tiêu chuẩn | khoảng 30 feet (9,1 m) | khoảng 69 m² |
| Lồng nhỏ của UFC (dùng ở UFC Apex) | khoảng 25 feet (7,6 m) | khoảng 48 m² |
| Võ đài boxing phổ biến (trong dây) | 16–24 feet (4,9–7,3 m) | khoảng 24–54 m² |
Diện tích lồng tính theo công thức của hình bát giác đều, đo giữa hai cạnh đối diện; con số chỉ để so sánh. Các phần chính của lồng gồm:
- Lưới: lưới thép mắt cáo bọc nhựa vinyl để giảm trầy da, căng trên khung thép, đủ cao để không ai bị hất qua.
- Trụ góc: tám trụ bọc đệm dày, vì võ sĩ thường va vào đó khi bị đẩy.
- Đệm lót mép trên: mép trên của lưới được bọc đệm.
- Sàn: lớp vải bạt căng trên nền đệm; giữa các trận, nhân viên lau máu và mồ hôi.
- Cửa: hai cửa đối nhau, cho võ sĩ, trọng tài và bác sĩ ra vào.
Lồng thay đổi cách đánh thế nào
Lưới không chỉ là hàng rào. Nó là một phần của trận đấu.
- Vật trên lưới: đẩy đối thủ vào lưới giúp khoá bớt đường di chuyển, dễ quật ngã hơn. Ngược lại, người bị vật ngã gần lưới có thể chống lưng vào đó để từng bước đứng dậy — kỹ năng người trong nghề gọi là "wall walk".
- Kiểm soát lồng: người đứng giữa, đẩy đối thủ lùi về lưới thường được nhìn là người chủ động. Trong tiêu chí chấm điểm, kiểm soát khu vực thi đấu là tiêu chí thứ ba, chỉ xét khi hai tiêu chí đầu ngang nhau.
- Lỗi nắm lưới: võ sĩ không được bám lưới để giữ thăng bằng hay chống bị vật. Trọng tài cảnh cáo, tái phạm thì trừ điểm.
- Không có dây để tựa: trong boxing, người bị dồn có thể tựa dây đài; lưới thì cứng hơn, không có độ nhún.
Lồng nhỏ, trận hay hơn?
Nhiều người theo dõi nhận xét rằng ở lồng 25 feet, võ sĩ khó chạy vòng tránh né hơn, nên trận dễ có giao tranh và kết thúc sớm hơn. Đây là quan sát phổ biến, chưa có nghiên cứu chính thức nào đủ chắc để kết luận. Điều dễ thấy là đội góc đài thường tính trước cỡ lồng: người thích giữ khoảng cách, đánh rồi rút, thích lồng lớn; người thích áp sát, vật, thích lồng nhỏ.
Lồng, đài và các giải khác
| Giải | Sàn đấu |
|---|---|
| UFC | Lồng tám cạnh (Octagon) |
| ONE Championship | Lồng tròn |
| Bellator (nay thuộc PFL) | Lồng tròn |
| PRIDE (Nhật, 1997–2007) | Võ đài có dây |
| Rizin (Nhật) | Chủ yếu dùng võ đài có dây |
| Nhiều giải khu vực | Lồng sáu cạnh hoặc tám cạnh, tuỳ ngân sách |
Võ đài có dây vẫn tồn tại ở Nhật vì truyền thống đấu vật chuyên nghiệp và PRIDE. Trên võ đài, trận đấu thường dừng nhiều hơn khi hai người lăn ra mép dây; trọng tài kéo về giữa đài và cho đấu tiếp ở tư thế cũ. Bù lại, võ đài có góc vuông, nên người giỏi dồn góc có lợi thế. Võ sĩ chuyển từ giải này sang giải kia thường kể việc làm quen lại với sàn là một trong những thay đổi lớn nhất.
Góc nhìn hôm nay: xem lồng để hiểu trận
Lần tới khi xem MMA, thử bỏ qua cú đấm một lúc và để ý xem hai võ sĩ đang ở đâu trong lồng. Ai đứng giữa? Ai lưng chạm lưới? Một người cứ liên tục bị đẩy về lưới thì dù đánh trả được, họ đang mất quyền chọn nơi giao tranh. Đó là thông tin mà máy quay cận cảnh hay làm người xem bỏ lỡ.
- Xem góc quay từ trên cao (nhiều chương trình phát lại có cảnh này) để thấy rõ đường di chuyển.
- So một trận ở lồng lớn với một trận ở UFC Apex để tự cảm nhận khác biệt về không gian.
- Nếu đến xem trực tiếp, chỗ ngồi hơi cao nhìn trận MMA dễ hơn chỗ sát lồng, vì lưới che tầm mắt khi hai người vật dưới sàn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao lồng UFC có tám cạnh?
Hình tám cạnh có góc trong 135 độ, mở hơn góc vuông của võ đài nên võ sĩ khó bị dồn kẹt. Nó cũng ghép được từ các tấm lưới phẳng, chắc và dễ vận chuyển hơn lồng tròn. Lưới thay dây để võ sĩ không lăn ra ngoài khi vật.
Lồng bát giác UFC rộng bao nhiêu?
Lồng tiêu chuẩn rộng khoảng 30 feet, tức khoảng 9,1 m giữa hai cạnh đối diện. UFC còn dùng một lồng nhỏ khoảng 25 feet, tức 7,6 m, cho nhiều sự kiện ở nhà thi đấu UFC Apex.
Ai thiết kế lồng bát giác?
Lồng được làm cho UFC 1 năm 1993 theo ý tưởng của nhóm tổ chức, trong đó có Art Davie, và do nhà thiết kế sân khấu Jason Cusson dựng. Những ý tưởng như hào nước hay cá sấu chỉ là chuyện được kể lại, không được làm thật.
Các giải MMA khác có dùng lồng tám cạnh không?
Tên "Octagon" là thương hiệu của UFC. Nhiều giải khác dùng lồng tròn như ONE Championship, lồng sáu cạnh, hoặc võ đài có dây như các giải Nhật PRIDE và Rizin.
Nắm lưới lồng có bị phạt không?
Có. Nắm lưới để giữ thăng bằng, chống bị vật hay giữ đối thủ là lỗi theo Luật thống nhất. Trọng tài thường cảnh cáo lần đầu và trừ điểm nếu tái phạm hoặc nếu việc nắm lưới làm thay đổi diễn biến rõ ràng.