Sugar Ray Robinson (1921–1989) là võ sĩ quyền anh người Mỹ, vô địch thế giới hạng bán trung và năm lần giành đai hạng trung, được rất nhiều nhà sử quyền anh, võ sĩ và huấn luyện viên xếp là võ sĩ hay nhất mọi thời đại xét theo kỹ năng. Khái niệm "pound for pound" — so sánh võ sĩ bất kể hạng cân — thường được cho là ra đời để mô tả chính ông. Muhammad Ali và Sugar Ray Leonard đều gọi Robinson là thần tượng.
Walker Smith và chiếc thẻ mượn
Tên khai sinh của ông là Walker Smith Jr., sinh ngày 3/5/1921; phần lớn tài liệu ghi nơi sinh là Ailey, bang Georgia, dù một số giấy tờ ghi Detroit. Ông lớn lên ở Detroit rồi theo mẹ chuyển đến khu Harlem, New York. Ở phòng tập Salem-Crescent tại Harlem, ông gặp George Gainford, người sẽ là huấn luyện viên suốt sự nghiệp.
Cái tên "Ray Robinson" ra đời từ một tình huống quen thuộc trong quyền anh nghiệp dư thời đó: cậu Walker chưa đủ tuổi có thẻ thi đấu, nên mượn thẻ của một võ sĩ tên Ray Robinson. Chữ "Sugar" đến sau, khi một người viết báo hay ai đó trong phòng tập khen lối đánh của cậu "ngọt như đường". Ông giữ cái tên đó cả đời.
Robinson giành Golden Gloves New York và có thành tích nghiệp dư thường được kể là toàn thắng, dù con số chính xác khó kiểm chứng. Ông chuyển sang chuyên nghiệp tháng 10/1940.
Vì sao giới chuyên môn gọi ông là hoàn hảo
Hầu hết võ sĩ xuất sắc có một hai điểm mạnh nổi trội. Robinson được ca ngợi vì gần như không có điểm yếu:
- Đánh được cả hai tay với mọi loại đòn: jab, móc, thẳng, móc lên, và đặc biệt là những chuỗi đòn kết hợp từ nhiều góc.
- Vừa tấn công vừa phòng thủ: ông có thể đánh như một tay đấm áp sát khi cần và lùi ra đánh từ xa khi muốn.
- Hạ đối thủ bằng một đòn: hơn một nửa số trận thắng của ông là knock-out, điều hiếm có ở hạng bán trung.
- Đôi chân: từng là vũ công, ông di chuyển nhịp nhàng và cân bằng, luôn ở tư thế ra đòn được.
Những người xem phim tư liệu cũ hôm nay thường ngạc nhiên vì các chuỗi đòn của Robinson nhìn hiện đại thế nào so với các võ sĩ cùng thời ông.
Bất bại hơn 90 trận
Robinson thắng 40 trận chuyên nghiệp đầu tiên. Thất bại đầu đến tháng 2/1943 trước Jake LaMotta, võ sĩ hạng trung nặng hơn ông khá nhiều. Ba tuần sau ông thắng lại LaMotta. Từ đó đến năm 1951, ông có chuỗi 91 trận không thua — một trong những chuỗi bất bại dài nhất lịch sử quyền anh.
Cần nhớ rằng thời đó võ sĩ đánh dày hơn nhiều so với hôm nay. Robinson có năm đánh trên 15 trận. Tổng sự nghiệp của ông khoảng 200 trận, thắng hơn 170, theo số liệu được BoxRec và phần lớn tài liệu sử chấp nhận; các nguồn chênh nhau vài trận do cách tính trận biểu diễn.
Dòng thời gian sự nghiệp
| Năm | Sự kiện |
|---|---|
| 1940 | Ra mắt chuyên nghiệp |
| 2/1943 | Thua lần đầu trước Jake LaMotta; thắng lại ba tuần sau |
| 12/1946 | Thắng Tommy Bell, vô địch thế giới hạng bán trung |
| 14/2/1951 | Hạ LaMotta ở hiệp 13, giành đai hạng trung — được báo chí gọi là "cuộc thảm sát ngày Valentine" |
| 7/1951 | Thua Randy Turpin ở London, mất đai |
| 9/1951 | Thắng lại Turpin ở New York, lấy lại đai |
| 6/1952 | Tranh đai hạng dưới nặng với Joey Maxim, kiệt sức vì nóng, bỏ cuộc sau hiệp 13 |
| 12/1952 | Giải nghệ lần đầu, chuyển sang biểu diễn nhảy |
| 12/1955 | Trở lại, hạ Carl "Bobo" Olson, lần thứ ba vô địch hạng trung |
| 1957–1958 | Mất rồi lấy lại đai trước Gene Fullmer và Carmen Basilio |
| 1965 | Giải nghệ hẳn ở tuổi 44 |
Trận Maxim: thua vì nắng chứ không vì đối thủ
Ngày 25/6/1952, Robinson lên hạng dưới nặng gặp Joey Maxim tại sân Yankee Stadium, New York, trong một tối oi bức thường được ghi là gần 40°C dưới đèn sân. Sau 13 hiệp, Robinson dẫn điểm trên cả ba phiếu chấm nhưng ngã quỵ vì kiệt sức do nóng và không thể ra hiệp 14. Trọng tài chính của trận cũng phải được thay giữa chừng vì không chịu nổi nhiệt. Đây là trận thua duy nhất trong đời Robinson mà ông không đi hết các hiệp — và ông thua không phải vì đòn của đối thủ.
Trận đấu đi vào sử quyền anh như một lời nhắc về nhiệt độ và cơ thể võ sĩ, rất lâu trước khi y học thể thao hiện đại ra đời.
Đối thủ lớn nhất: Jake LaMotta
Hai người gặp nhau sáu lần từ 1942 đến 1951, Robinson thắng năm. LaMotta, "con bò tót Bronx", nổi tiếng chịu đòn khủng khiếp và lao vào không ngừng. Trận cuối năm 1951, LaMotta không gục nhưng bị đánh đến mức trọng tài phải dừng ở hiệp 13. Bộ phim "Raging Bull" (1980) của Martin Scorsese kể về LaMotta và tái hiện các trận đấu này, nên nhiều khán giả trẻ biết đến Robinson qua phim trước khi xem trận thật.
Cuộc sống ngoài võ đài và những năm cuối
Robinson là ngôi sao Harlem thực thụ: ông mở nhà hàng, tiệm giặt là, tiệm cắt tóc trên đại lộ số 7, và nổi tiếng với chiếc xe Cadillac màu hồng. Ông đi lưu diễn châu Âu với đoàn tùy tùng đông đảo. Nhưng tài chính không bền: phần lớn tài sản tiêu tan, khiến ông phải đánh tiếp đến năm 44 tuổi dù đã qua thời đỉnh cao từ lâu.
Những năm cuối đời, ông lập quỹ Sugar Ray Robinson Youth Foundation ở Los Angeles để giúp thanh thiếu niên. Ông mắc bệnh Alzheimer và mất ngày 12/4/1989 tại Los Angeles, thọ 67 tuổi.
Góc nhìn hôm nay: tìm hiểu Robinson thế nào
Thách thức lớn nhất khi tìm hiểu Robinson là tư liệu: phần lớn các trận đỉnh cao những năm 1940 không còn phim trọn vẹn. Những gì còn lại chủ yếu là các trận từ năm 1950 trở đi, khi ông đã gần 30 tuổi.
- Xem trận Robinson – Gene Fullmer lần hai (1/5/1957): cú móc trái mà Robinson hạ Fullmer ở hiệp 5 thường được gọi là "cú đấm hoàn hảo" và đến nay vẫn được dùng để minh hoạ kỹ thuật.
- Xem đoạn còn lại của trận với Randy Turpin lần hai (1951): Robinson bị chảy máu nặng, biết mình có thể bị dừng trận, liền tung chuỗi đòn hạ Turpin ở hiệp 10.
- Đọc "Sweet Thunder" của Wil Haygood: cuốn tiểu sử đặt Robinson vào đời sống Harlem và văn hoá da màu Mỹ giữa thế kỷ 20.
- Đại sảnh Danh vọng Quyền anh Quốc tế ở Canastota, bang New York, có tư liệu về ông; Robinson được vinh danh trong lứa đầu tiên năm 1990.
Bài học cho người xem quyền anh hôm nay: khi ai đó nói "võ sĩ X hay nhất mọi thời", hãy hỏi lại họ đã xem Robinson chưa. Hầu hết các danh sách nghiêm túc đều bắt đầu từ ông.
Câu hỏi thường gặp
Sugar Ray Robinson tên thật là gì?
Tên khai sinh của ông là Walker Smith Jr. Khi còn chưa đủ tuổi thi đấu nghiệp dư, ông mượn thẻ của một võ sĩ tên Ray Robinson và giữ luôn cái tên đó. Chữ "Sugar" là biệt danh khen lối đánh "ngọt" của ông.
Vì sao Sugar Ray Robinson được coi là võ sĩ vĩ đại nhất?
Ông có gần như mọi kỹ năng: ra đòn bằng cả hai tay, đánh được cả áp sát lẫn đánh xa, sức đấm hạ gục, phòng thủ tốt và chân linh hoạt. Ông có chuỗi 91 trận không thua và vô địch hạng bán trung lẫn hạng trung. Nhiều võ sĩ lớn như Ali và Leonard coi ông là hình mẫu.
Sugar Ray Robinson thua bao nhiêu trận?
Trong khoảng 200 trận chuyên nghiệp, ông thua 19 trận, phần lớn ở giai đoạn cuối sự nghiệp khi đã ngoài 40 tuổi. Trước năm 1951 ông chỉ thua đúng một trận, trước Jake LaMotta năm 1943.
Sugar Ray Robinson và Sugar Ray Leonard khác nhau thế nào?
Robinson thi đấu từ 1940 đến 1965; Leonard là võ sĩ thế hệ sau, vô địch Olympic 1976 và đỉnh cao thập niên 1980. Leonard lấy chữ "Sugar Ray" để tỏ lòng ngưỡng mộ Robinson. Hai người không có quan hệ họ hàng.
Pound for pound nghĩa là gì?
Pound for pound là cách xếp hạng võ sĩ giả định mọi người cùng cân nặng, để so sánh kỹ năng giữa các hạng cân khác nhau. Khái niệm này thường được cho là phổ biến từ khi giới báo chí mô tả Sugar Ray Robinson.