Clinch trong Muay Thai là thế ôm ghì đứng ở cự ly sát, khi hai võ sĩ khoá cổ, khoá tay nhau để tung gối, cùi chỏ hoặc quật đối thủ mất thăng bằng. Khác boxing, nơi trọng tài tách hai người ra ngay khi họ ôm, Muay Thai coi clinch là một mặt trận thi đấu thật sự, có điểm số và có những võ sĩ chuyên sống bằng nó. Người mới xem thường thấy đoạn này rối và chậm, nhưng với khán giả Thái, đó lại là lúc khán đài hò reo to nhất.
Clinch khác "ôm" trong boxing thế nào
Trong boxing, ôm đối thủ chủ yếu là để thoát: né đòn, câu giờ, nghỉ lấy hơi. Trọng tài sẽ hô tách và ôm quá nhiều có thể bị trừ điểm. Trong Muay Thai, áp sát không phải là đường thoát mà là chỗ bắt đầu một cuộc đấu khác.
| Boxing | Muay Thai | Kickboxing luật K-1 | |
|---|---|---|---|
| Mục đích ôm | Phòng thủ, câu giờ | Tấn công: gối, cùi chỏ, quật | Rất hạn chế |
| Trọng tài | Tách ngay | Để yên khi còn hoạt động, tách khi bế tắc | Tách sau một đòn hoặc vài giây |
| Có được điểm không | Không | Có, thống trị clinch là điểm lớn | Gần như không |
| Bị phạt khi nào | Ôm nhiều, giữ tay | Ôm bất động, không tấn công | Giữ quá lâu |
Đọc một pha clinch bằng mắt người xem
Không cần biết tập để hiểu ai đang thắng trong clinch. Có mấy dấu hiệu dễ thấy, cũng chính là những gì giám khảo nhìn:
Ai giữ được phía trong
Khi hai người ôm nhau, tay của mỗi người hoặc nằm ở phía trong, sát cổ đối thủ, hoặc ở phía ngoài. Người có tay ở phía trong thường kiểm soát được đầu đối thủ. Thế khoá cổ bằng hai tay ở phía trong thường được người nói tiếng Anh gọi là "plum". Khi thấy một võ sĩ kéo đầu đối thủ xuống, đó là người đang có lợi.
Ai đứng thẳng, ai bị cúi gập
Người bị kéo cúi đầu xuống mất tầm nhìn và lộ thân cho đòn gối. Người đứng thẳng, hông áp sát, là người đang thắng thế. Đây là thước đo dễ nhất cho người mới xem.
Ai làm người kia loạng choạng
Trong Muay Thai, việc quật hoặc xoay khiến đối thủ ngã, hay chỉ làm họ mất thăng bằng phải bước lảo đảo, đều được tính điểm. Võ sĩ giỏi clinch có thể thắng một hiệp mà không cần ra đòn nặng nào, chỉ bằng cách liên tục làm đối thủ mất thăng bằng.
Gối có trúng không
Đòn gối trong clinch là vũ khí chính. Gối vào thân, vào sườn làm đối thủ chùng xuống là dấu hiệu rõ. Khán giả Thái hô đồng thanh theo mỗi cú gối trúng, nên ngồi ở sân có thể "nghe" được ai đang thắng clinch.
Trọng tài xử lý clinch ra sao
Trọng tài Muay Thai cho phép clinch kéo dài khi hai người còn hoạt động: có gối, có xoay, có cố quật. Khi cả hai đứng ghì nhau bất động, hoặc một bên chỉ ôm để câu giờ mà không tấn công, trọng tài sẽ tách ra. Một số thao tác bị cấm trong mọi thể thức chuyên nghiệp, như vật kiểu đấu vật, khoá khớp hoặc quăng đối thủ qua hông như judo. Chi tiết được phép quật đến đâu tuỳ luật của từng giải.
Ở các giải quốc tế mới, trọng tài thường tách sớm hơn ở sân Thái truyền thống, vì nhà tổ chức muốn nhịp đấu nhanh. Đây là một trong những điểm khác nhau mà khán giả lâu năm hay bàn.
Muay Khao: những võ sĩ sống bằng clinch
Người Thái gọi võ sĩ chuyên đánh gối là Muay Khao. Lối đánh của họ: chịu áp lực, áp sát, ôm ghì và tung gối không ngừng, làm đối thủ kiệt sức qua từng hiệp.
Tên tuổi hay được nhắc nhất là Dieselnoi Chor Thanasukarn, võ sĩ thập niên 1980. Ông cao hơn hẳn đa số võ sĩ cùng hạng, có đầu gối được coi là đáng sợ nhất thời đó, và theo lời kể phổ biến, đã thống trị đến mức các trại khác không muốn cho võ sĩ của họ đấu với ông. Dieselnoi thường được xếp vào nhóm võ sĩ Muay Thai vĩ đại nhất mọi thời.
Đối lập với Muay Khao là Muay Femur, võ sĩ khéo léo, giữ cự ly, né clinch bằng di chuyển và phản đòn. Trận giữa một Muay Khao và một Muay Femur là kiểu đối đầu phong cách kinh điển: một người muốn kéo trận vào sát, một người muốn giữ trận ở xa.
Vì sao clinch quan trọng về chiến thuật
- Vô hiệu hoá người đấm giỏi: võ sĩ đấm mạnh cần khoảng cách để tung đòn. Kéo vào clinch là lấy đi khoảng cách đó.
- Làm cạn sức: giằng co trong clinch tốn sức rất nhiều. Võ sĩ thắng clinch ở hiệp 2 có thể gặt hái ở hiệp 3 và 4, đúng lúc giám khảo chú ý nhất.
- Kiếm điểm an toàn: với người dẫn điểm, clinch là cách giữ trận mà ít bị phản đòn nguy hiểm.
- Mở đường cho cùi chỏ: tách ra từ clinch là khoảnh khắc lý tưởng cho đòn cùi chỏ, nên người xem nên để ý mỗi lần hai người rời nhau.
Clinch trong các môn khác
Clinch không phải độc quyền của Muay Thai. Lethwei của Myanmar có clinch và còn cho húc đầu ở cự ly này. MMA mượn thế khoá cổ của Muay Thai cho những pha áp sát lồng. Kickboxing luật K-1 và Glory gần như bỏ clinch, đó là lý do võ sĩ Thái sang thi các giải này phải đổi lối đánh. Boxing thì coi ôm là phòng thủ và hạn chế nó.
Ngay trong Muay Thai, clinch cũng thay đổi theo thời gian. Nhiều người hâm mộ lâu năm cho rằng các thể thức mới hướng tới khán giả quốc tế, với trọng tài tách nhanh và thưởng điểm cho đấm nhiều hơn, đang làm nghệ thuật clinch mai một. Phía ngược lại thì cho rằng clinch kéo dài khó xem với khán giả mới. Đây là tranh luận còn mở.
Góc nhìn hôm nay: xem clinch cho hiểu
- Lần tới khi thấy hai võ sĩ ôm nhau, đừng chờ họ tách ra. Nhìn đầu ai đang bị kéo xuống, chân ai đang lảo đảo.
- Chọn xem một trận có võ sĩ Muay Khao, rồi xem một trận Glory. Sự khác nhau về clinch sẽ hiện ra rõ nhất.
- Ngồi ở khán đài sân Thái, lắng nghe tiếng hô theo đòn gối: đó là cách khán giả địa phương chấm điểm theo thời gian thực.
- Để ý thời điểm trọng tài can thiệp: điều đó cho biết giải đang dùng luật chặt hay thoáng.
Câu hỏi thường gặp
Clinch trong Muay Thai là gì?
Clinch là thế ôm ghì đứng ở cự ly rất gần, khi võ sĩ khoá cổ hoặc khoá tay đối thủ để tung gối, cùi chỏ hoặc làm đối thủ mất thăng bằng. Trong Muay Thai, clinch là một phần thi đấu có tính điểm, không phải chỉ để phòng thủ như trong boxing.
Vì sao trọng tài Muay Thai không tách clinch ngay?
Vì luật Muay Thai coi clinch là đấu thật: gối, xoay, quật đều có giá trị. Trọng tài chỉ tách khi hai người ghì nhau bất động hoặc một bên chỉ ôm để câu giờ. Ở các giải quốc tế mới, trọng tài thường tách sớm hơn sân Thái truyền thống.
Plum trong Muay Thai là gì?
"Plum" là tên gọi phổ biến bằng tiếng Anh cho thế khoá cổ bằng hai tay ở phía trong, giúp kiểm soát đầu và tư thế đối thủ. Người giữ được thế này thường đang thắng clinch. Khi thấy một võ sĩ kéo đầu đối thủ cúi xuống, đó thường là thế plum.
Muay Khao là gì?
Muay Khao là cách người Thái gọi võ sĩ chuyên đánh gối, sở trường áp sát và thắng trong clinch. Dieselnoi Chor Thanasukarn thập niên 1980 là đại diện nổi tiếng nhất. Đối lập với họ là Muay Femur, võ sĩ khéo giữ cự ly và phản đòn.
Kickboxing có cho clinch không?
Kickboxing luật K-1 và Glory chỉ cho ôm rất ngắn, thường một đòn rồi phải tách, và hầu như không tính điểm cho việc ôm. Đó là khác biệt lớn với Muay Thai. Full-contact kiểu Mỹ thì gần như cấm hẳn clinch.