"Trận đấu của thế kỷ" (The Fight of the Century) là trận tranh đai hạng nặng giữa Joe Frazier và Muhammad Ali tối 8/3/1971 tại Madison Square Garden, New York. Hai võ sĩ đều bất bại, cùng có lý do để tự nhận mình là nhà vô địch thật. Frazier thắng điểm đồng thuận sau 15 hiệp, nhờ cú móc trái đánh ngã Ali ở hiệp cuối — trận thua đầu tiên trong sự nghiệp chuyên nghiệp của Ali, và là chương mở đầu của bộ ba trận nổi tiếng nhất lịch sử hạng nặng.
Vì sao có hai "nhà vô địch" cùng lúc
Ali giành đai hạng nặng năm 1964 khi hạ Sonny Liston, lúc ông còn mang tên Cassius Clay. Năm 1967, ông từ chối nhập ngũ vì lý do tôn giáo; các cơ quan quản lý boxing tước đai và giấy phép thi đấu của ông. Ali bị kết án ở toà cấp dưới, kháng cáo, và vắng bóng võ đài hơn ba năm — đúng giai đoạn đỉnh cao thể lực của một võ sĩ hạng nặng. Năm 1971, Toà án Tối cao Mỹ huỷ bản án của ông, nhưng lúc trận đấu với Frazier diễn ra thì vụ kiện vẫn còn đang chờ phán quyết.
Trong khi Ali vắng mặt, ngôi vô địch bị bỏ trống. Joe Frazier, nhà vô địch Olympic Tokyo 1964 hạng nặng, đi lên bằng lối đánh áp sát không ngừng nghỉ và cú móc trái khét tiếng. Tháng 2/1970, Frazier hạ Jimmy Ellis để thống nhất đai. Khi Ali được cấp phép trở lại cuối năm 1970 và thắng hai trận, cả thế giới boxing chỉ chờ một điều: hai người bất bại gặp nhau.
Hai phong cách đối nghịch
| Muhammad Ali | Joe Frazier | |
|---|---|---|
| Thành tích trước trận | 31 thắng, 0 thua | 26 thắng, 0 thua |
| Lối đánh | Out-boxer: di chuyển, jab nhanh, giữ khoảng cách | Swarmer: lắc đầu né, áp sát, đánh thân |
| Vũ khí chính | Tốc độ tay, bước chân, jab và tay phải thẳng | Cú móc trái, sức ép liên tục |
| Điểm yếu được dự đoán | Ba năm rưỡi không thi đấu, chân đã chậm hơn | Dễ trúng đòn khi lao vào |
Sự đối nghịch này là lý do trận đấu hấp dẫn đến vậy. Trong boxing, những trận hay nhất thường là cuộc chạm trán giữa một người muốn giữ cự ly và một người muốn xoá nó.
Đêm 8/3/1971 tại Madison Square Garden
Trận đấu được quảng bá rầm rộ. Mỗi võ sĩ được đảm bảo 2,5 triệu USD, mức kỷ lục thời đó. Khán đài chật kín người nổi tiếng; ca sĩ Frank Sinatra không có vé chỗ ngồi tốt nên nhận chụp ảnh bên võ đài cho tạp chí Life. Trận đấu được truyền qua vệ tinh và chiếu ở rạp tại nhiều nước, với lượng người xem ước tính rất lớn cho thời bấy giờ.
Diễn biến chính
- Các hiệp đầu: Ali thắng nhờ jab và tốc độ, nhưng đã thấy Frazier chịu đòn tốt và không lùi.
- Giữa trận: Frazier đánh thân dồn dập, ép Ali vào dây. Ali nhiều lần dựa dây, ra hiệu cho khán giả rằng đòn không đau — một cách phô trương mà các giám khảo không chấm điểm.
- Hiệp 11: một cú móc trái làm Ali chao đảo, phải lảo đảo đến hết hiệp.
- Hiệp 15: Frazier tung cú móc trái đánh ngã Ali. Ali đứng dậy rất nhanh và đánh tiếp đến tiếng chuông cuối.
Trọng tài Arthur Mercante chấm 8–6–1 nghiêng về Frazier; hai giám khảo chấm 9–6 và 11–4 (tính theo số hiệp thắng, cách chấm của bang New York thời đó). Frazier thắng đồng thuận. Cả hai rời võ đài với khuôn mặt sưng nặng; Frazier sau đó phải nằm viện một thời gian.
Phía sau võ đài: hiềm khích
Trước trận, Ali gọi Frazier bằng những biệt danh xúc phạm và dựng hình ảnh mình là đại diện của người da đen chống lại chính quyền, còn Frazier bị đặt vào vai đối lập. Frazier, người lớn lên trong gia đình nông dân nghèo ở Nam Carolina và từng giúp đỡ Ali khi ông bị cấm thi đấu, mang mối giận ấy suốt nhiều chục năm. Nhiều tài liệu về sau xem đây là phần buồn nhất của câu chuyện: một trong những cặp đối thủ vĩ đại nhất lịch sử thể thao không hoà giải trọn vẹn được.
Bộ ba trận Ali – Frazier
| Trận | Thời gian, địa điểm | Kết quả |
|---|---|---|
| Lần 1 — "Trận đấu của thế kỷ" | 8/3/1971, Madison Square Garden, New York | Frazier thắng điểm đồng thuận sau 15 hiệp, giữ đai |
| Lần 2 | 28/1/1974, Madison Square Garden | Ali thắng điểm sau 12 hiệp; không tranh đai thế giới vì đai khi đó thuộc về George Foreman |
| Lần 3 — "Thrilla in Manila" | 1/10/1975, Quezon City, Philippines | Ali thắng khi huấn luyện viên Eddie Futch không cho Frazier ra hiệp 15 |
Giữa hai trận đầu, Frazier mất đai vào tay George Foreman tháng 1/1973 ở Kingston, Jamaica, sau sáu lần bị đánh ngã trong hai hiệp. Ali lấy lại đai từ Foreman ở Kinshasa tháng 10/1974. Trận thứ ba ở Manila diễn ra trong cái nóng ngột ngạt; cả hai kiệt sức đến mức Ali về sau nói rằng đó là lần ông thấy mình gần cái chết nhất. Futch dừng trận vì mắt Frazier gần như không còn nhìn được. Trận 1971 và trận 1975 đều được tạp chí The Ring chọn là trận đấu của năm.
Vì sao trận 1971 vẫn được nhắc tới
Về chuyên môn, đây là ví dụ kinh điển về việc sức ép và đánh thân có thể hạ một võ sĩ nhanh hơn, giỏi kỹ thuật hơn. Frazier không thắng nhờ một cú đấm may mắn, mà nhờ 15 hiệp tiến lên liên tục, buộc Ali phải tiêu hao sức.
Về lịch sử, trận này cho thấy boxing có thể trở thành sự kiện mà cả thế giới cùng theo dõi. Mô hình truyền hình trả tiền qua rạp chiếu, các khoản đảm bảo khổng lồ và cách quảng bá dựa trên hai câu chuyện đối nghịch đều trở thành khuôn mẫu cho các siêu trận về sau.
Góc nhìn hôm nay: xem lại và đọc thêm
Bản ghi hình trận 1971 vẫn được lưu giữ và chiếu lại trong nhiều phim tài liệu. Khi xem, hãy để ý số cú đánh thân Frazier tung ra ở nửa đầu trận và cách Ali chậm dần từ hiệp 9 trở đi; cú ngã ở hiệp 15 chỉ là đoạn kết của một quá trình.
Người muốn tìm hiểu sâu có thể tìm cuốn "Ghosts of Manila" của nhà báo Mark Kram, kể về mối quan hệ giữa hai người từ góc nhìn nhiều thiện cảm với Frazier, và phim tài liệu "Thrilla in Manila" (2008). Đọc cả những nguồn viết về Ali để có cái nhìn cân bằng: câu chuyện này có hai người, và mỗi người đều có lý lẽ riêng.
Câu hỏi thường gặp
Trận đấu của thế kỷ Ali – Frazier diễn ra năm nào?
Trận diễn ra tối 8/3/1971 tại Madison Square Garden, New York. Đây là trận tranh đai hạng nặng giữa hai võ sĩ bất bại, Joe Frazier đang giữ đai và Muhammad Ali vừa trở lại sau thời gian bị cấm thi đấu.
Ai thắng trận Ali – Frazier năm 1971?
Joe Frazier thắng điểm đồng thuận sau 15 hiệp. Cú móc trái của ông ở hiệp 15 đánh ngã Ali, và đó là trận thua chuyên nghiệp đầu tiên của Ali.
Ali và Frazier đấu với nhau mấy lần?
Ba lần. Frazier thắng trận đầu năm 1971; Ali thắng hai trận sau, năm 1974 tại New York và năm 1975 tại Philippines trong trận gọi là "Thrilla in Manila".
Vì sao Ali bị tước đai năm 1967?
Ali từ chối nhập ngũ vì lý do tôn giáo nên bị các cơ quan boxing tước đai và giấy phép. Ông vắng mặt hơn ba năm; năm 1971 Toà án Tối cao Mỹ huỷ bản án đối với ông.
Thrilla in Manila là gì?
Là trận thứ ba giữa Ali và Frazier ngày 1/10/1975 tại Quezon City, Philippines. Ali thắng khi góc đài Frazier xin dừng trận trước hiệp 15. Đây được coi là một trong những trận khốc liệt nhất lịch sử hạng nặng.